Zasłużone postaci PTChK

W tej rubryce zamieszczać będziemy krótką notkę biograficzną postaci, które w znaczny sposób wpłynęły na rozwój chirurgii kręgosłupa w Polsce. Poniżej przedstawiamy przygotowane przez profesorów Andrzeja Radka, Heliodora Kasprzaka oraz Włodzimierza Jarmundowicza wspomnienie profesora Jana Haftka.

                                  JAN HAFTEK  (1928-2015) MISTRZ I NAUCZYCIEL,

          prof. dr hab. n. med. dr h.c. Wojskowej Akademii Medycznej

      TWÓRCA NOWOCZESNEJ SZKOŁY CHIRURGII KRĘGOSŁUPA w Polsce

Uczeń Profesora Jerzego Choróbskiego, ojca  współczesnej  polskiej neurochirurgii. Członek Honorowy Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów. Założyciel i Członek Honorowy  Polskiego Towarzystwa  Rehabilitacji. Neurochirurg wyróżniony  przez Światową Federację Neurochirurgów najwyższym odznaczeniem – Medal  of Honour. Pionier Chirurgii Ręki – tytuł przyznany przez Światową Organizację  Chirurgów Ręki za dokonania w chirurgii nerwów obwodowych. Honorowy Obywatel  Jarosławia, Kańczugi i Konstancina. Wieloletni Dyrektor STOCER – w Konstancinie. Jego Imieniem  nazwano Bulwar w Konstancinie.  Wieloletni Kierownik Kliniki Neurochirurgii  Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi, dr. h. c.  tej Uczelni – Jego Imię nosi sala dydaktyczna  Wydziałów  Wojskowo – Lekarskiego i Fizjoterapii  Uniwersytetu  Medycznego  w Łodzi. Kawaler Krzyża Komandorskiego Odrodzenia Polski

.

       JAN HAFTEK  (1928-2015)

W tym roku mija 5 lat  od pożegnania   naszego Mistrza i Przyjaciela  Profesora   Jana   Haftka. Profesor wywarł niekwestionowany  twórczy wpływ na kształtowanie nowoczesnej chirurgii kręgosłupa, rdzenia kręgowego i nerwów obwodowych w Polsce. My, uczniowie Profesora uczestniczący w tym dziele tworzenia, pragniemy  przypomnieć dokonania naszego  Nauczyciela.

 Jednym z największych osiągnięć Profesora było wdrożenie w Polsce tzw. przedniego dostępu w chirurgii kręgosłupa szyjnego. Ta przełomowa technika  zmieniała i wytyczała w neurochirurgii i ortopedii zasady postępowania  stwarzając nowe  możliwości operacyjnego leczenia różnych patologii kręgosłupa.

Wielką zasługą Profesora były propagowane nowe,  zasady kompleksowego postępowania w chirurgii kręgosłupa, polegające na  jednoczasowym  łączeniu aspektu neurochirurgicznego – rozległej dekompresji struktur nerwowych i naczyniowych rdzenia, z aspektem ortopedycznym, adekwatnej stabilizacji.  Taktyka ta pozwalała również, co bardzo istotne, na wdrożenie wczesnej rehabilitacji operowanych chorych.  Idee takiego postępowania Profesor Jan Haftek rozwinął w latach  1970 – 1982 pełniąc funkcję kierownika   Kliniki Neurochirurgii Wojskowej Akademii Medycznej  w Łodzi. W  tym okresie skonsolidował się zespół Jego  uczniów  propagujących i wdrażających wraz z Profesorem do praktyki klinicznej  pragmatykę  nowoczesnej szkoły  chirurgii kręgosłupa.

Wypracowane wówczas pryncypia  były odkrywcze i nowatorskie i do dzisiaj uznane są za złoty standard  w chirurgicznym leczeniu chorób i urazów kręgosłupa.  

Ogromną i niekwestionowaną zasługą Profesora Jana Haftka była integracja środowisk neurochirurgicznych i ortopedycznych oraz rehabilitantów i fizjoterapeutów. Idea wynikała z koncepcji szeroko rozumianego kompleksowego  podejścia  do leczenia  różnych patologii kręgosłupa, rdzenia  kręgowego i nerwów obwodowych. Sympozja naukowo szkoleniowe zapoczątkowane  w latach 80-tych organizowane w ramach kierowanej  przez profesora Jana Haftka Sekcji Neurotraumatologii Układu Nerwowego Polskiej Akademii Nauk, gromadziły  licznych przedstawicieli wszystkich  wymienionych specjalności. Istotną kontynuacją tej działalności było powołanie z inicjatywy Prof. Jana Haftka  Sekcji Neuroortopedii  Polskiego Towarzystwa Neurochirurgii.  W roku 1993 ukonstytuował się Zarząd Sekcji (profesorowie  Jan Haftek, Andrzej Radek, Włodzimierz Jarmundowicz  i Heliodor Kasprzak). W statucie określono najważniejsze cele, którymi były inerdyscyplinarne spotkania  dotyczące leczenia chorób i urazów kręgosłupa, rdzenia kręgowego oraz nerwów obwodowych.  Organizowane  przez Sekcję coroczne sympozja (łącznie 16) gromadziły  wybitnych przedstawicieli nauki z Polski oraz znamienitych gości zagranicznych. Podkreślić  należy  owocną współpracę z Polską grupą DERO kreowaną przez dr inż. Lechosława Ciupika. Fakt ten niewątpliwie  wpłynął na rozwój polskiej  i światowej  implantologii. Podobnie udział  w  działalności  Sekcji  Profesora  Romualda Będzińskiego z Zakładu Inżynierii Biomechanicznej i Inżynierii Eksperymentalnej  Politechniki Wrocławskiej wpłynął na zainteresowanie i rozwój badań nad biomechaniką kręgosłupa.

Ta interdyscyplinarna koncepcja kreowana przez profesora Jana Haftka i Jego uczniów była na owe czasy   ewenementem wyprzedzającym o wiele lat  panujące trendy. Świadczy  o tym  fakt, że  I Światowy  interdyscyplinarny Zjazd  Kręgosłupowy „WORLD SPINE” odbył się w  Berlinie dopiero w 2000 roku.  

 Organizowane  przez nas  Sympozja były również kanwą do praktycznej prezentacji pojawiających się najnowszych technik operacyjnych jak przeznasadowa stabilizacja wewnętrzna (I-wsze warsztaty w Polsce, Łódź  Arturówek 1994r.). Prezentowano również  najnowsze dokonania naukowe. Sympozjum zorganizowane w Łodzi w 2012r. dotyczyło regeneracji   w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym.  Podczas sympozjum grupa naukowców z Londynu pod kierunkiem  Profesora Geofreya Reismana  ściśle  współpracująca z grupą naukowców  z Wrocławia, kierowaną przez Profesora Włodzimierza Jarmundowicza, przedstawiła  pierwsze obiecujące  wyniki prowadzonych wspólnych  badań  nad regeneracją uszkodzonego  rdzenia kręgowego (dr hab. med. Paweł Tabakow). Obserwowany intensywny postęp  w diagnostyce,a zwłaszcza  w technikach leczenia  chorób kręgosłupa  stał się impulsem   dla utworzenia pod auspicjami Profesora Jana Haftka wspólnego, interdyscyplinarnego Polskiego Towarzystwa Chirurgii Kręgosłupa. Pierwsze zebranie proklamujące powstanie Towarzystwa  inspirowane przez Profesora Andrzeja Radka i Profesora  Daniela Zarzyckiego  zorganizowane zostało  w Łodzi 13 czerwca  2007roku z udziałem przedstawicieli Towarzystw  Neurochirurgii i Ortopedii oraz Rehabilitantów.

Idee Profesora Jana Haftka   w dziedzinie działalności naukowej, klinicznej i organizacyjnej  są nadal kontynuowane  i rozwijane przez Jego następców i ich uczniów  wywierając istotny wpływ na dalszy rozwój chirurgii kręgosłupa, rdzenia i nerwów obwodowych w Polsce.